Wanneer wordt verkoeling geen luxe meer?

Een airco werd in Nederland lang gezien als luxe. Iets wat je op vakantie in Spanje tegenkwam, niet iets wat je thuis echt nodig had.

Maar dat beeld begint te veranderen.

De zomer van 2026 was met gemiddeld 19,3 graden in De Bilt de warmste sinds het begin van de metingen in 1901. Op 26 juni werd in Ell, in Limburg, 39,4 graden gemeten en gaf het KNMI voor het eerst code rood af vanwege extreme hitte.[1]

Dat zijn indrukwekkende cijfers, maar uiteindelijk gaat het niet om records. Het gaat om wat die hitte binnenshuis doet.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat ruim een derde van de Nederlandse huishoudens de woning tijdens warme dagen niet goed koel krijgt. Onder huurders ligt dat percentage nog veel hoger.[2]

En daar wordt het een ander gesprek.

Hitte is meer dan ongemak

Een warme slaapkamer is vervelend als je de volgende ochtend naar je werk moet. Maar voor ouderen en mensen met gezondheidsproblemen kan langdurige hitte daadwerkelijk gevaarlijk worden.

Het RIVM waarschuwt onder andere voor uitdroging, vermoeidheid, duizeligheid en hartproblemen bij langdurige blootstelling aan hoge temperaturen. Vooral ouderen zijn kwetsbaar, omdat hun lichaam warmte minder gemakkelijk kwijt kan.[3]

Nieuw Nederlands onderzoek laat bovendien zien dat niet alleen hete dagen belangrijk zijn. Ook hoge temperaturen gedurende de nacht hangen samen met een extra sterfterisico onder mensen van 75 jaar en ouder, bovenop de risico’s van hoge maximumtemperaturen overdag.[4]

Dat maakt een koele slaapkamer opeens iets anders dan een luxeproduct.

Maar moeten we dan overal airco's ophangen?

Nee.

En juist dat is wat we interessant vinden aan het recente debat dat journalist Simon van Teutem bij De Correspondent aanzwengelde.

In zijn artikelen Ja, we moeten het klimaat redden. Maar het is ook echt tijd voor airco en Weg met de valse tegenstelling: tegen de hitte hebben we bomen, zonneschermen én airco nodig stelt hij eigenlijk een heel simpele vraag:

Waarom maken we er een keuze van?

Bron: Simon van Teutem, De Correspondent.[5][6]

Natuurlijk moeten we woningen beter isoleren. Natuurlijk helpt buitenzonwering. Natuurlijk hebben steden meer bomen en groen nodig. En natuurlijk is het slim om 's nachts te ventileren wanneer het buiten afkoelt.

Maar soms is dat niet genoeg.

Niet iedereen heeft een eigen woning die volledig kan worden verbouwd. Niet iedereen heeft een tuin waarin een grote boom kan worden geplant. En niet iedereen kan duizenden euro's uitgeven aan nieuwe kozijnen, isolatie en zonwering.

Daarom is de discussie wat ons betreft niet airco óf verduurzamen.

Het is én-én.

Eerst voorkomen dat warmte onnodig binnenkomt. Daarna kijken hoeveel actieve koeling daadwerkelijk nodig is.

Verkoeling als onderdeel van klimaatadaptatie

We zullen in Nederland steeds meer moeten nadenken over hoe we onze huizen geschikt maken voor zowel koude winters als hete zomers.

Dat betekent niet dat iedere woonkamer de hele zomer op 19 graden moet staan.

Het betekent wel dat er momenten zijn waarop gecontroleerd een slaapkamer van 30 naar bijvoorbeeld 24 of 25 graden brengen een wezenlijk verschil kan maken.

Zeker voor iemand die oud, ziek of kwetsbaar is.

De vraag is daarom misschien niet langer:

Hebben we in Nederland eigenlijk wel airco nodig?

Maar:

Hoe zorgen we ervoor dat mensen tijdens steeds warmere zomers gezond en comfortabel kunnen blijven wonen, zonder daarbij onnodig veel energie te gebruiken?

Dat is een discussie die de komende jaren alleen maar belangrijker wordt.